Ekologiya və torpaqşünaslıq fakültəsi
Coğrafi ekologiya kafedrası

Kafedranın tarixi:

Kafedra o zamanki Dövlət Ekologiya və Təbii ehtiyatlardan səmərəli İstifadəyə nəzarət komitəsi, AMEA-nın elmi-tədqiqat coğrafiya İnstitutu, respublika Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin rəyasət heyəti və mərhum akademik H.Ə.Əliyevin təşəbbüsü ilə 31 yanvar 1980-ci ildə Universitetin Geologiya-coğrafiya fakültəsində “Ətraf mühiti mühafizə” adı ilə təşkil olunmuşdur. Daha sonra kafedranın adında dəyişiklik olunaraq üzün illər “Ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyyatlardan səmərəli istifadə” adlandırımışdır. Kafedra keçmiş SSRİ məkanında təşkil edilən ilk ekoloji təmayüllü kafedralardan olmuşdur. Kafedra uzun müddət respublika ali məktəbləri arasında ekologiya və ətraf mühiti mühafizə sahəsində elmi-metodiki mərkəzə çevrilmişdi.
Kafedranın ilk müdiri prof.F.Ə.Hacıyev olmuşdur. 1981-ci ildə onun başqa işə keçməsi ilə əlaqədar olaraq kafedraya 1981-2019-cü illərdə prof.Ş.Y.Göyçaylı rəhbərlik etmişdir. Kafedra yaradılarkən onun professor-müəllim heyəti: prof.F.Ə.Hacıyev, c.e.n.R.H.Muqalov və   c.e.n.R.B.Abdullayevdən ibarət olmuşlar. Daha sonra b/m.N.K.Mikayılov, müəl.S.M.Qarayeva, və asist.A.M.Mustafayev kafedranın əməkdaşları olmuşlar.
Kafedrada görkəmli alimlərdən: akad.H.Ə.Əliyev, akad.B.Ə.Budaqov, akad. V.C.Hacıyev, akad. M.Ə.Salmanov, prof.Ə.C.Əyyubov, AMEA-nın müxbir üzvü Ş.B.Xəlilov və başqaları fəaliyyət göstərmişlər.
Kafedra 2010-cu ildə Respublikamızda “Ekologiya İli” elan olunmasından irəli gələrək Universitetdə yeni yaradılan Ekologiya və torpaqşünaslıq fakültəsinin nəzdinə keçərək “Coğrafi ekologiya” adlandırılaraq yenidən təşkil olunmuşdur.

Kafedranın elmi istiqaməti:
v  Azərbaycan Respublikasının təbii zonalarının ekoloji şəraitinin qiymətləndirilməsi və mühafizəsi
v  Qlobal proseslərin Azərbaycanda ekoloji təzahürləri
v  Azərbaycan Respublikasının dayanıqlı (tarazlı) inkişafının ekoloji əsasları
v  Coğrafi İnformasiya Sistemi (CİS) əsasında ətraf mühitin öyrənilməsi

Kafedrada 9 nəfər professor-müəllim və 5 nəfər tədris-texniki köməkçi heyət çalışır. Professor-müəllim heyətindən 2 nəfəri elmlər doktoru-professor, 6 nəfəri elmlər namizədi-dosent, 1 nəfəri baş müəllimdir.

Kafedranın professor-müəllim heyəti:

1. Kafedra müdiri – b.ü.f.d., dos. Akif Ağbabalı
2. c.e.d., prof. Şövqi Göyçayski
3. c.e.d., prof. Telman  Xəlilov
4. a.e.ü.f.d., dos. Allahverdi Dolxanov
5. a.e.ü.f.d., dos. Vaqif Məmmədov
6. c.e.n., dos. Tahir İbrahimov
7. t.ü.f.d. Lalə Bayramova
8. c.ü.f.d., dos. Maya Zeynalova
9. baş müəllim Ramiz Tahirov

Tədris-texniki köməkçi heyət:
1. böyük laborant – Sevda Adilova
2. böyük laborant – Sevda İskəndərova
3. böyük laborant – Həyat Şəkiliyeva
4. mühəndis – Arzu Hüseynova
5. laborant – Nümunə Nağıyeva

Bakalavriatura pilləsində tədris olunan fənnlər:

İxtisas fənləri:
-Coğrafi ekologiyanın əsasları
-Landşatşünaslıq və landşaftın ekologiyası
-Meşəçilik və meşə ekologiyası

Seçmə fənlər:

-Meşə ekosistemləri və təbii mühitin bərpası
-Biocoğrafiya ekoloji əsaslarla
-CİS əsasında monitorinqin aparılması (CİS sistemləri və xəritəçəkmə)
-Əhali və sosial ekologiya
-Suların və Xəzərin ekologiyası
-Aqroekologiya
-Azərbaycanın ekoloji problemləri
-Ekoloji fəaliyyətin idarə olunması
-Təbiətdən istifadənin iqtisadi və ekoloji əsasları

Digər ixtisaslarda tədris olunan fənnlər:
-Ekologiya və ətraf mühitin mühafizəsi
-Biocoğrafiya
-Torpaq coğrafiyası torpaqşünaslığın əsasları ilə
- Ekologiya və həyat fəaliyyəti

Magistr pilləsində tədris edilən fənlər:

İxtisas fənləri:

-Ekologiyanın müasir problemləri
-Ekologiyanın tarixi və metodologiyası
-Bioloji müxtəlifliyin mühafizəsində landşaftın bərpasının əhəmiyyəti
-Ekologiyada tədqiqatlar\
-Ekocoğrafi idarə etmədə nəzarətin rolu
-Antropoekosistemlər və insanın ekologiyası
-Regionların sosial-iqtisadi inkişafının ekoloji əsasları
-Qlobal proseslərin regional ekoloji nəticələri
-Atmosferin çirklənməsinin tədqiqi metodları
-Ekoloji monitorinqin təşkili metodları

Seçmə fənlər:

-Təbii landşaftların bərpasında melorativ tədbirlərin rolu
-Ekoloji riskin və ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi
-Sahil zonaların ekologiyası və mühafizəsi
-Təbii şərait və təbii ehtiyatların qiymətləndirilməsi və kadastrı
-Ətraf mühit və ekoloji sistemlərin optimallaşdırılması
-CİS sistemlərinin ekoloji və sosial-iqtisadi proseslərin idarə edilməsində yeri
-Ekologiyanın mədəniyyətin idarə edilməsində yeri
-Azərbaycanın ekoloji problemləri

Elmi kadrların hazırlanması:
Kafedrada elmi kadrların hazırlanması magistratura, doktorantura və dissertantura yolu ilə aparılır. Son 5 ildə 1 namizədlik və 2 doktorluq dissertasiyaları  müzakirə edilmiş və bir namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir.  Kafedrada fəaliyyət göstərən doktorant və dissertantlar müxtəlif elmi mövzularda müvəffəqiyyətlə çalışırlar. Onlardan 2 nəfər qiyabi doktorant İran İslam Respublikasının vətəndaşıdır.


Beynəlxalq əməkdaşlıq:

Beynəlxalq elmi inkişaf, Beynəlxalq ekologiya və həyat fəaliyyətinin mühafizəsi akademiyaları ilə, ABŞ-nın Con Hopgins Universiteti, Sankt-Peterburq Universitetinin Coğrafiya və coğrafi ekologiya fakültəsi, Almaniyanın Zukkov fondu və s.

Yerli təşkilatlarla əməkdaşlıq:

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi; AMEA-nın H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu, Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu, Mərkəzi Nəbatət Bağı; Milli Aviasiya Akademiyası; Milli Aerokosmik Agentliyin  Ekologiya İnstitutu; Geoid MMC və s.

Nəşr edilən dərslik və dərs vəsaitləri:

1. Ş.Y.Göyçaylı, N.K.Mikayılov, R.B.Abdullayev və b. Ətraf mühiti mühafizə və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə. Bakı: Hərbi, 1996
2. Ş.B.Xəlilov. Azərbaycanın ekoloji problemləri. Bakı: (2005)
3. Ş.Y.Göyçaylı. Coğrafiya və coğrafi ekologiyanın problemləri. Bakı: Bakı Dövlət Universitetinin nəşriyyatı, 2008, 270 s.
4. Ş.Y.Göyçaylı, T.Ə.İsmayılov. Təbiətdən istifadənin iqtisadi və ekoloji əsasları. Bakı: MBM, 2009, 232 s.
5. Ş.Y.Göyçaylı, B.M.Əzizov. Ətraf mühiti mühafizə. Bakı: 2008, 252 s.
6. A.B.Dolxanov. Təbiətdən istifadənin hüquqi əsasları. Bakı:  Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2008,496 s.
7. S.Y.Goychayli. Problems of geography and geographical ecology. Baku: SWB, 2009, 286 s.
8. T.A.Xəlilov. Ekologiya və ətraf mühiti mühafizənin əsasları. Bakı: MBM-R, 2009, 232 səh.
9. Ş.Y.Göyçaylı. Coğrafi ekologiyanın əsasları. Bakı: MBM,2010,410 səh.
10. R.B.Abdullayev. Biocoğrafiya. Bakı: Sabah, 2010, 498 s.
11. A.B.Dolxanov. Azərbaycan meşələrinin davamlı idarə edilməsinin əsasları. Bioekoloji əsaslarla. Bakı, 2012
12. T.A.Xəlilov, M.Ə.Zeynalova .Qlobal ekoloji problemlər. Bakı: MBM, 2014, 212 s.
13. Q.Ş.Məmmədov, A.B.Cəfərov, A.S.Ağbabalı. Torpaqların bonitirovkası. Bakı: SkyG, 2015, 238 s.
14. K.S.Əsədov, T.O.İbrahivov. Azərbaycanın milli parkları. Bakı: 2015, 336 s.
15. K.S.Asadov, T.İbrahimov. National parks of Azerbaijan. Baku: 2015, 336 s.
16. Ş.Y.Göyçaylı və B.M.Əzizov. Atmosfer çirklənmələrinin tədqiqi metodları. Bakı: 2017
17.T.O.İbrahimov. Azərbaycan qoruqlarının ekoloji problemləri. II hissə. Bakı: Elm və təhsil, 2017, 139 s.
18. T.O.İbrahimov .Azərbaycan qoruqlarının landşaftı. II hissə. Bakı: Elm və təhsil, 2017, 184 s.
19. Ş.Y.Göyçaylı,T.A.Xəlilov, T.O.İbrahimov. Biosferin mühafizəsi. Bakı: Elm və təhsil, 2018, 172 s.
20. Ш.Ю.Геокчайский. Основы географической экологии. Баку: Ecoprint, 2018, 408 с.
21.A.S.Ağbabalı və b. Coğrafi informasiya sistemləri əsasında interaktiv elektron torpaq və torpaqların ekoloji qiymət xəritələrinin tərtibinə dair metodiki göstəriş. Bakı: Elm, 2018, 80 s.
22.T.İbrahimov. Azərbaycanın qoruq və yasaqlqları, Bakı, 2019

Əlaqə

Akademik Zahid Xəlilov küçəsi-23, BDU-nun əsas binası, idman korpusu-5
(012) - 539 09 69
geographical_ecology@bsu.edu.az
Geographical Ecology
geo_eco_bsu

Məqalələr
7 Aprel – Ümumdünya Sağlamlıq Günüdür

Hər il aprel 7-də keçirilən Ümumdünya Səhiyyə Günündə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının yaranması qeyd olunur və həmin gün dünya ictimaiyyətinin diqqətini qlobal sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən bir mövzuya yönəltmək üçün bir imkandır.

22 Mart Dünya su Günüdür

22 Mart tarixi, 1993-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Kabinetində elan edildiyindən bu yana Dünya Su Günü kimi qeyd edilir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyası, 1992-ci ildə Rio de Janerioda təşkil edilən BMT Ətraf və İnkişaf Konfransında dünyada suyun gedərək artan əhəmiyyətindən ötəri hər il 22 Mart gününün "Dünya Su Günü" olaraq qeyd olunmasına qərar verilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının meşələri

Bioloji cəhətdən öz inkişafında bir-birinə qarşılıqlı təsir göstərən torpağın, suyun, ağac, kol, ot bitkilərinin, heyvanat aləminin, mikroorqanizmlərin vəhdəti hesab edilən meşə sahələri Azərbaycanın ən qiymətli milli təbii sərvəti hesab olunur.

Azərbaycanın çayları, gölləri və su anbarları

Azərbaycan ərazisinin fiziki-coğrafi şəraitinin müxtəlifliyi, relyefin və iqlimin xüsusiyyətləri, insanın fəaliyyəti hidroqrafik şəbəkənin müxtəlif inkişafını müəyyən edir. Hidroqrafik şəbəkəyə aid olan əsas su obyektləri – çaylar, göllər və su anbarları Respublikanın müxtəlif təbii vilayətlərində qeyri-bərabər paylanılıb.

Milli parklar

Xüsusi ekoloji, tarixi, estetik və digər əhəmiyyət daşıyan təbiət komplekslərinin yerləşdiyi və təbiəti mühafizə, maarifçilik, elmi, mədəni və digər məqsədlər üçün istifadə olunan təbiəti mühafizə və elmi tədqiqat idarələri statusuna malik olan ərazilərdir.